اختلالات اضطرابی چیست؟ نشانه‌ها، درمان و مراقبت از خود | ترجمه WHO

نکته: این مطلب ترجمه و تلخیصی آموزشی از برگه اطلاعات سازمان جهانی بهداشت (WHO) با عنوان «اختلالات اضطرابی» است که در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ به‌روزرسانی شده است. برای حفظ دقت، برخی جمله‌ها برای مخاطب فارسی‌زبان خلاصه و روان‌سازی شده‌اند. اختلال اضطرابی چیست؟ همه افراد گاهی احساس اضطراب می‌کنند، اما در اختلال‌های اضطرابی، ترس و نگرانی شدید و بیش از اندازه است و معمولاً با تنش بدنی و نشانه‌های فکری یا رفتاری همراه می‌شود. این احساس‌ها کنترل‌کردنشان دشوار است، ناراحتی قابل توجه ایجاد می‌کنند و می‌توانند فعالیت‌های روزمره، روابط خانوادگی و اجتماعی، تحصیل یا کار را مختل کنند. نشانه‌های رایج علائم می‌تواند شامل دشواری تمرکز یا تصمیم‌گیری، تحریک‌پذیری، احساس تنش یا بی‌قراری، تهوع یا ناراحتی شکمی، تپش قلب، تعریق، لرزش، اختلال خواب و احساس خطر قریب‌الوقوع باشد. برخی افراد برای دوری از موقعیت‌های اضطراب‌آور اجتناب می‌کنند. نشانه‌ها ممکن است از کودکی یا نوجوانی آغاز شوند و چند ماه یا بیشتر ادامه پیدا کنند. انواع اختلال‌های اضطرابی سازمان جهانی بهداشت از انواعی مانند اختلال اضطراب فراگیر، اختلال پانیک، اضطراب اجتماعی، آگورافوبیا، اضطراب جدایی، فوبیاهای خاص و لالی انتخابی نام می‌برد. ممکن است یک فرد بیش از یک اختلال اضطرابی داشته باشد و تشخیص دقیق باید توسط متخصص انجام شود. عوامل مؤثر و پیشگیری این اختلال‌ها معمولاً حاصل تعامل عوامل اجتماعی، روان‌شناختی و زیستی هستند. تجربه آزار، فقدان شدید یا دیگر رویدادهای نامطلوب می‌تواند احتمال بروز را افزایش دهد. برنامه‌های مدرسه‌محور برای تقویت مهارت‌های اجتماعی و هیجانی، آموزش والدین و فعالیت بدنی می‌توانند در پیشگیری یا کاهش خطر مؤثر باشند. درمان درمان‌های روان‌شناختی، به‌ویژه رویکردهای مبتنی بر درمان شناختی‌رفتاری، از درمان‌های مؤثر هستند و به فرد کمک می‌کنند شیوه فکرکردن، کنارآمدن و مواجهه با موقعیت‌های اضطراب‌آور را یاد بگیرد. در بعضی بزرگسالان، داروهای ضدافسردگی مانند SSRIها نیز با نظر پزشک به کار می‌روند. سازمان جهانی بهداشت درباره مصرف معمول بنزودیازپین‌ها برای اختلال‌های اضطرابی هشدار می‌دهد، زیرا احتمال وابستگی و اثربخشی محدود درازمدت دارند. مراقبت از خود • مصرف الکل را کاهش دهید و از مواد مخدر استفاده نکنید. • فعالیت بدنی منظم، حتی یک پیاده‌روی کوتاه، داشته باشید. • تا حد امکان برنامه منظم خواب و غذا را حفظ کنید. • تنفس آهسته، آرام‌سازی عضلانی یا ذهن‌آگاهی را تمرین کنید. چه زمانی باید کمک بگیریم؟ اگر اضطراب شدید است، مدت زیادی ادامه دارد، زندگی روزمره را مختل می‌کند یا با افسردگی، مصرف مواد یا افکار آسیب‌زدن به خود همراه است، مراجعه به روان‌شناس، روان‌پزشک یا پزشک ضروری است. مراقبت‌های خودیاری مکمل درمان‌اند، نه جایگزین آن. منبع اصلی World Health Organization (WHO), “Anxiety disorders”, 15 September 2026 https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders