بازگشت به مجله
خانواده
قیم شدن فرزند برای مادر
5 دقیقه مطالعه
· ۱۴۰۵/۰۶/۲۳
· ۳ بازدید
· سجاد ابراهیمی راد
قیمومیت فرزند در قانون ایران به معنای مسئولیت و سرپرستی قانونی فردی (قیم) بر فرزندانی است که به دلایل مختلف، مانند فقدان والدین یا عدم توانایی آنها در انجام وظایف سرپرستی، نیاز به حمایت و مراقبت دارند. قیم معمولا یکی از بستگان نزدیک یا شخص مورد اعتماد است که به دستور دادگاه تعیین میشود.
قیم شدن فرزند برای مادر موضوعی کاملا متفاوت از شرایط قیم شدن مادر برای فرزند میباشد. در مقاله قبل به موضوع قیمومیت مادر برای فرزندان پرداختیم و به همه ابعاد و زوایای آن از نظر حقوقی پرداختیم اما در این مقاله به موضوع قیمومیت فرزندان بر مادر خود خواهیم پرداخت، موضوعی که کاملا متفاوت از شرایط قیم شدن مادر برای فرزند میباشد. قیم شدن فرزند یعنی فرزند دختر یا پسر بخواهد از مادر خود سرپرستی کند و اصطلاحا قیم مادرش شود. این نوع قیومیت تنها در مواردی مورد تایید دادگاه میباشد که مشروط به حصول شرایطی است که بطور کامل در ادامه به توضیح آن میپردازیم.
قیم شدن فرزند برای مادر در چه صورتی است؟
باید بدانید در برخی مواقع قیم شدن فرزند برای مادر نیز ممکن است. در برخی مواقع مادر ممکن است به دلیل بیماری و کهولت سن قادر به انجام امور قانونی خود نباشد. حتی ممکن است به لحاظ ذهنی نیز آمادگی انجام امور حقوقی و قانونی خود را نداشته باشد. به عنوان مثال در شرایطی که مادر خانواده مبتلاء به بیماریهایی مانند آلزایمر باشد، بحث قیومیت فرزند برای مادر پیش میآید.
شرایط قیم شدن فرزند برای مادر
قبل از اینکه در مورد قیم شدن پسر برای مادر و یا حتی قیم شدن دختر برای مادر صحبت کنیم، لازم است شرایطی که برای قیم شدن ضروری است را برشماریم.
شرایط عمومی قیم مادر عبارت است از:
1. قیم باید با دلسوزی تمام، موجبات تامین رفاه مادر را فراهم نماید.
2. برای مادر مسلمان باید سرپرست و قیم مسلمان تعیین گردد.
3. قیم نباید از جانب فرد دیگری مورد محافظت قرار بگیرد. یعنی قیم خودش قیم دیگری مانند جد پدری نداشته باشد.
4. به لحاظ اخلاقی فردی باشد که بتوان به وی اعتماد نمود و در حالت کلی امین باشد.
5. اطلاعات کافی در مورد نگهداری از مادر را داشته و فردی بالغ و عاقل باشد.
6. دارای سابقه کیفری و یا حقوقی بد نباشد.
7. قیم و وابستگان وی نباید با محجور دعوایی داشته باشند.
8. در صورتی که قیم، زن متاهل باشد برای گرفتن قیومیت مادر باید از شوهر خود رضایت بگیرد.
9. قیم نباید به لحاظ مالی، فردی ورشکسته باشد.
قیومیت پسر برای مادر
شرایط قیم شدن پسر برای مادر
فرزندان پسر می توانند در صورت نیاز برای قیومیت پسر برای مادر اقدام کنند. برای این منظور باید؛
1. باید نخست حکم محجوریت مادر صادر و سپس درخواست قیومیت مطرح گردد.
2. به اداره سرپرستی محل سکونت مراجعه کرده و درخواست خود را حضوری مطرح کند.
3. پس از رسیدگی کارشناسان و در صورت صلاحدید حکم قیم شدن پسر برای مادر صادر خواهد شد.
شرایط قیم شدن دختر برای مادر
قیم شدن دختر برای مادر نیز درست مانند شرایط قیم شدن پسر برای مادر می باشد و هیچ فرقی با یکدیگر ندارند. تنها شرط قیم شدن فرزند برای مادر داشتن گواهی حجر است که پس از آن فردی که تقاضای قیومیت را کرده، باید به تشخیص مراجع ذیصلاح دارای شرایط عمومی ذکر شده در بالا باشد.
مراحل گرفتن حکم قیومیت فرزند برای مادر
در حالت کلی به منظور قیم شدن فرزند برای مادر باید مراحل زیر را گام به گام طی کنید:
1. باید نخست با مراجعه به اداره سرپرستی محل سکونت حکم محجوریت مادر صادر و سپس درخواست قیومیت مطرح گردد.
2. باید مدارک پزشکی خود را که دال بر بیماری مادر باشد، جمع آوری و ضمیمه دادخواست اثبات حجر کنید.
3. پزشکی قانونی مدارک را مورد بررسی قرار داده و مادر را معاینه خواهد کرد.
4. در صورت تایید مدارک توسط پزشکی قانونی حجر مادر به اثبات خواهد رسید.
5. در ادامه دادگاه در مورد تعیین قیومیت فرزند برای مادر، تصمیم گیری خواهد کرد.
مدت اعتبار قیومیت فرزند برای مادر
مدت اعتبار قیم نامه به زمان عزل قیم مورد نظر از حق قیومیت بستگی دارد. شرایط و ضوابط بسیاری وجود دارند که سبب ابطال قیم نامه قیوم برای ولایت بر محجور یا صغیر می شوند. قیمی که برای صغیر یا محجور تعیین می شود، از نظر دادگاه شایستگی پذیرش مسئولیتهای صغیر را بر عهده خواهد داشت.
دادگاه در این مورد سخت گیری های بسیاری به خرج می دهد و صفات مهمی را در فرد مورد نظر بررسی می کند؛ در صورتی که قیم تعیین شده این صفات را به مرور زمان از دست بدهد، شرایط قیومیت را نداشته و از قیومت عزل می شود. در این صورت دادخواستی برای عزل قیوم تنظیم شده و به دادگاه ارائه خواهد شد.
دادسرا برای حکم قیم شدن فرزند پسر برای مادر، برگه ای به فرد قیم ارائه می کند که نشان دهنده قیومیت وی خواهد بود. این برگه می تواند به عنوان گواهی قانونی برای اثبات قیومیت فرزند تلقی گردد. در این برگه به مدت اعتبار حکم نیز اشاره می گردد.
چه شرایطی سبب پایان اعتبار قیومیت می شوند؟
1. عدم انجام درست وظایف قیومیت از جانب قیوم می تواند، سبب ابطال قیم نامه او شود. در صورت بیماری قیم و کوتاهی او از اداره اموال او، فرد مورد نظر فاقد صلاحیت برای قیومیت شناخته می شود.
2. شرایط عقلی نیز یکی از صفات مورد بررسی در دادگاه های قیومیت محسوب می شود؛ در صورت زوال عقلی قیوم در طول دوران ولایت، حق قیومیت از او سلب می شود. در صورتی که چنین موردی توسط پزشکی قانونی اثبات شود، دیگر نیازی به ارائه دادخوست برای عزل قیوم نیست.
3. نحوه ابطال قیم نامه با در نظر گرفتن سوابق کیفری قیوم نیز مشخص می شود. در صورتی که قیم سوابق کیفری مانند دزدی و کلاهبرداری و… داشته باشد، حق قیومیت از او سلب می شود.
4. از دست دادن تمکن مالی قیم نیز یکی از دلایل پایان اعتبار قیومیت به شمار می رود. در صورت هر گونه ورشکستگی مالی قیم، بستگان و افراد تحت قیومیت، با ارائه دادخواست عزل قیم، قادر به ابطال این حکم هستند.
5. فردی که برای قیومیت انتخاب می شود، باید ضمانتی در دادگاه های مربوطه ارائه دهد. در صورتی که از ارائه این ضمانت خودداری کند، شرایط قیومیت را نخواهد داشت.
چه کسانی می توانند، برای عزل قیم اقدام کنند؟
مدت اعتبار قیم نامه تا زمانی که مدارکی دال بر عدم صلاحیت قیم به دادگاه ارائه شود، تعیین می شود. در صورتی که خود مهجور دادخواستی به دادستان ارائه دهد و عدم صلاحیت قیم را تایید کند، درخواست او مورد بررسی قرار می گیرد و اقداماتی برای ابطال قیم نامه انجام می شود. در برخی شرایط دادستان نیز به دادگاه مربوطه دادخواست انعزال را ارائه می دهد. هر کسی در این زمینه می تواند، با ارائه مدارک قانونی به دادستان مربوطه، درخواست عزل قیم را داشته باشد.
بررسی امکان اعتراض قیم به حکم ابطال
نحوه ابطال قیم نامه با ارائه دادخواستهای رسمی برای عزل قیم، همراه می باشد. در صورتی که این دادخواستها به دادگاه مربوطه ارائه شوند و دادگاه حکم عزل و عدم تمدید مدت اعتبار قیم نامه را صادر کند، قیم فعلی قادر به اعتراض به حکم نهایی خواهد بود. دادگاه برای او در یک بازه زمانی مشخص، حق اعتراض تعیین می کند تا او دفاعیات خود را ارائه دهد.
برای این که اعتراض قیم موثر واقع شود، باید مستنداتی دال بر مدارکی که صلاحیت او را رد کرده اند، ارائه دهد. در صورتی که اعتراض قیوم نیز مردود واقع شود، دادستان به حکم بدوی شکایت می کند. در چنین شرایطی، قیومیت صغیر یا محجور به صورت موقتی به فرد مدعی العموم سپرده می شود. پس از تشکیل دادگاه و بررسی صلاحیت سایر بستگان کودک، قیم جدید منصوب خواهد شد.
نظارت بر تربیت محجور
دادگاه و دادستان مربوطه برای تمدید مدت اعتبار قیم نامه شرایط تربیتی که قیم در نظر گرفته را بررسی می کنند. یکی از مهمترین وظایف قیم، نگهداری بهداشتی و جلوگیری از بروز خطرات جانی برای محجور است. شرایط تربیتی و وضعیت بهداشتی محجور با اصول موجود در جامعه و وضعیت اجتماعی مطلوب مقایسه می شود که نباید منافاتی با این دو اصل داشته باشد.
نظارت بر اداره امور مالی
در خصوص قیمومیت بر صغیر (کودک)یکی از مهمترین وظایف قیم، نگهداری از اموال کودک و حفظ امور مالی او است. در ابتدا قیم باید یک فهرست جامع از اموال کودک در دسترس داشته باشد و یک نسخه از آن را برای دادستان ارسال کند. سپس یکی از نزدیکان در خصوص مهر و موم اموال دادخواستی به دادگاه ارائه می دهد تا از اتلاف اموال جلوگیری شود.
سپس قیم با اجازه دادگاه اموال ضایع شدنی محجور را به فروش می رساند و مال به دست آمده از فروش را برای معاملات دیگری صرف می کند که به نفع محجور بوده و اموال او را افزایش می دهد. کلیه هزینه های موجود در زمینه درمان و معالجه طفل نیز بر عهده قیم است؛ او مکلف است که هزینه زندگی محجور و اشخاص واجب النفقه را تامین کند.
1. آیا در صورت قیومیت فرزند برای مادر، فرزند می تواند از فعالیت های مالی وی جلوگیری کند؟
همان طور که اشاره کردیم برای قیومیت فرزند برای مادر نیاز به اثبات حجر مادر می باشد. در صورتی که این موضوع اثبات گردد پس قانونا مادر صلاحیت انجام امور مالی و حقوقی را ندارد. در این شرایط فرزندی که به عنوان قیم انتخاب شده به عنوان نماینده قانونی مادر می تواند از فعالیت های مالی وی جلوگیری کند.
2. در صورت قیومیت فرزند برای مادر هزینههای مادر محجور بر عهده چه کسی خواهد بود؟
تا زمانی که مادر در قید حیات باشد این هزینهها از اموال وی قابل پرداخت خواهد بود. اما در صورت فوت مادر، وراث باید قبل از تقسیم ارث، هزینه ها را از آن کسر کنند.
3. آیا برای قیم شدن فرزند برای مادر داشتن گواهی حجر الزامی است؟
بله. برای گرفتن حکم قیومیت فرزند برای مادر، لازم است اثبات شود که مادر شرایط اداره امور خود را ندارد. برای بررسی درخواست قیومیت مادر، نخستین مدرکی که باید ارائه گردد گواهی حجر است. در صورتی که مادر وصیت نامه ای را نیز تنظیم کرده باشد دادگاه با توجه به تاریخ گواهی حجر، در مورد آن تصمیم گیری خواهد نمود.
موفق باشید
اگر نیاز به همراهی تخصصی دارید، کارشناسان مشاور 110 آمادهاند.
درخواست نوبت